नेता प्रश्न विचारतो तेव्हा तो ‘नेता’ असतो…पत्रकार प्रश्न विचारतो तेव्हा तो ‘पत्रकार’ असतो…पण सामान्य माणूस प्रश्न विचारतो तेव्हा तो ‘गुन्हेगार’?

संतोष पंडित नेमके कोण आहे? पुण्यातील सामान्य माणसाचा आवाज बनलेला हा माणूस अचानक एवढा चर्चेत का  आला?

आमदारांना प्रश्न… खासदारांना जाब… प्रशासनाला थेट सवाल… आणि आता मध्यरात्री पोलिसांची कारवाई!
पुण्यात गेल्या काही काळात एक नाव सोशल मीडियावर सातत्याने चर्चेत आहे — संतोष पंडित. ना मोठी राजकीय ताकद, ना कोणते पद… पण हातात मोबाईल आणि समोर कॅमेरा घेऊन पुण्यातील विकासकामे, नागरिकांच्या समस्या आणि प्रशासनाच्या कामकाजावर थेट प्रश्न उपस्थित करणारा सोशल मीडिया कंटेंट क्रिएटर अशी त्यांची ओळख निर्माण झाली आहे. अनेक वृत्तमाध्यमांनी त्यांचा उल्लेख सामाजिक कार्यकर्ता, यू-ट्यूबर किंवा रीलस्टार म्हणून केला आहे.

रस्त्यापासून राजकारणापर्यंत… प्रश्नांची मालिका!
पुणे महापालिकेच्या विकासकामांमध्ये त्रुटी दिसल्या, नागरिकांना अडचणी आल्या किंवा प्रशासनाच्या कामकाजावर प्रश्न निर्माण झाला की पंडित सोशल मीडियावर व्हिडिओच्या माध्यमातून तो मुद्दा मांडताना दिसतात.

त्यांच्या व्हिडिओंचा केंद्रबिंदू अनेकदा एकच असतो —
“जनतेच्या पैशातून काम होत असेल तर त्याचा हिशोब जनतेला मिळायला नको का?” याच भूमिकेमुळे त्यांच्या समर्थकांमध्ये त्यांची प्रतिमा “सामान्य माणसाचा आवाज” अशी तयार झाली आहे.

आमदार असो किंवा मोठा नेता… थेट सवाल!
संतोष पंडित यांच्या सोशल मीडिया कंटेंटमध्ये राजकीय व्यक्तींना थेट प्रश्न विचारण्याची पद्धतही चर्चेत आली आहे.
आमदार गोपीचंद पडळकर यांच्याशी संबंधित प्रश्न असोत, खासदार किंवा स्थानिक लोकप्रतिनिधींच्या कामाशी संबंधित मुद्दे असोत किंवा पुण्यातील विकासकामे असोत — “साहेब, जनतेला उत्तर द्या” या भूमिकेतून ते प्रश्न विचारताना दिसतात. त्यांच्या यूट्यूब चॅनेलवर लोकप्रतिनिधी आणि सार्वजनिक कामांशी संबंधित अशा अनेक व्हिडिओंचे उल्लेख आढळतात.
यामुळेच त्यांच्या चाहत्यांमध्ये एक भावना निर्माण झाली आहे “मोठ्या नेत्यांसमोर प्रश्न विचारण्याचं धाडस प्रत्येकाकडे नसतं!”

मग आता संतोष पंडित चर्चेत का?
याच प्रश्नाचे उत्तर सध्या पुण्यातील सर्वात मोठ्या चर्चेत दडले आहे. मंत्री चंद्रकांत पाटील यांच्याबाबत सोशल मीडियावर आक्षेपार्ह आणि शिवराळ भाषा असलेला व्हिडिओ प्रसारित केल्याच्या आरोपावरून डेक्कन पोलिसांनी संतोष पंडित यांच्यासह दोघांविरुद्ध गुन्हा दाखल केला. BNS कलम 356, 296 आणि 3(5) अंतर्गत गुन्हा नोंदवल्याचे वृत्त आहे. त्यानंतर कोथरूड पोलिसांनी आणखी एका तक्रारीच्या आधारे त्यांच्यावर गुन्हा दाखल करून ३ सप्टेंबर २०२६ रोजी पहाटे सुमारे १ वाजता त्यांच्या राहत्या घरातून त्यांना ताब्यात घेतल्याचे वृत्त समोर आले आहे. या प्रकरणात चंद्रकांत पाटील आणि मिताली साळवेकर यांच्याबाबत आक्षेपार्ह मजकूर/व्हिडिओ प्रसारित केल्याचा आरोप करण्यात आला आहे.
पोलिसांच्या कारवाईदरम्यान संतोष पंडित यांनी आपला मोबाईल, गाडीची किल्ली आणि बेल्ट कुटुंबीयांकडे दिल्याचा व्हिडिओही सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात व्हायरल झाला.

पण खरी चर्चा इथे सुरू होते…
प्रश्न विचारणारा माणूस आणि अपमान करणारा माणूस — या दोघांमध्ये फरक आहे का? नक्कीच आहे.
लोकप्रतिनिधींना प्रश्न विचारण्याचा अधिकार लोकशाहीमध्ये महत्त्वाचा आहे. पण प्रश्न विचारण्याचा अधिकार म्हणजे कोणत्याही व्यक्तीबद्दल अश्लील किंवा शिवराळ भाषा वापरण्याचा अधिकार आहे का? हा निर्णय शेवटी कायदा आणि न्यायालयाच्या चौकटीतच व्हायला हवा.
म्हणूनच संतोष पंडित प्रकरणाकडे केवळ “पंडित विरुद्ध चंद्रकांत पाटील” म्हणून पाहणे कदाचित अपुरे ठरेल.
हा प्रश्न त्यापेक्षा मोठा आहे—“सामान्य नागरिकाने सत्ताधाऱ्यांना किती कठोर प्रश्न विचारावेत?”

“टीका आणि अवमान यांच्यामधली रेषा कुठे आखायची?”
“सोशल मीडिया पत्रकारिता आणि कायदेशीर जबाबदारी यांचा समतोल कसा साधायचा?”
आणि सर्वात महत्त्वाचे— सत्तेत असलेल्या व्यक्तींना प्रश्न विचारणारा आवाज मोठा झाला की त्याला उत्तर मिळायला हवे की गुन्हा?

याचे उत्तर प्रत्येकाने आपल्या विवेकाने द्यावे.
आणि कदाचित म्हणूनच त्यांच्या समर्थकांना त्यांच्यात स्वतःचा आवाज दिसतो. कारण नेता प्रश्न विचारतो तेव्हा तो नेता असतो…पत्रकार प्रश्न विचारतो तेव्हा तो पत्रकार असतो…
पण एक सामान्य माणूस सत्ताधाऱ्यांसमोर उभा राहून प्रश्न विचारतो, तेव्हा त्या प्रश्नामागे हजारो सामान्य लोकांच्या मनातील भावना असू शकतात.

पत्रकार दत्ता पवार यांच्या लेखणीतून –